Gabinet

Warsztaty wspólnego czytania w przestrzeni wystawy „Gabinet” Anny Kędziory będą spotkaniem z tekstami odwołującymi się na różne sposoby do tematu wystawy: ciał zwierząt, patrzenia, kolonializmu, antropocenu. Przeczytamy fragmenty powieści, wierszy, a nawet atlasu ornitologicznego, żeby zobaczyć z wielu perspektyw gmach muzeum historii naturalnej: zarówno materialny budynek, jak i potężny konstrukt myślowy. Spotkamy w tekstach tych, którzy gmachy stawiali i żywe istoty, których ciałami gmachy wypełniono.

prowadząca: Maria Krześlak-Kandziora

literatura:

Bernd Heinrich, „Chrapiący ptak. Rodzinna podróż przez stulecie biologii”, tłum. Michał Szczubiałka, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2022

Jan Sokołowski, „Ptaki ziem polskich”, PWN, Warszawa 1977

Iida Turpeinen, „Żywe istoty”, tłum. Sebastian Musielak, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025

Natalie Diaz, „Postkolonialny wiersz miłosny”, tłum Joanna Mąkowska, Wydawnictwo Współbycie, 2025

Marcin Wicha, „Gościnne występy. Kawałki o projektowaniu”, Karakter, Kraków 2024

Warsztaty w pytaniach i odpowiedziach

Na czym polegają warsztaty?

Prowadząca wybierze teksty, które będą komentarzem do wystawy Anny Kędziory „GABINET”. Wspólnie je przeczytamy, zinterpretujemy, porozmawiamy o nich. Każde „Wspólne Czytanie” to wymiana wiedzy, myśli, doświadczeń, tytułów filmów i książek, wszystko to, co uczestnicy i uczestniczki przynoszą ze sobą i czym dzielą się, poszerzając wyjściowy tekst o różnorodność kontekstów, odczytań. Wykorzystujemy potencjał drzemiący w „zbiorowym umyśle”, jaki tworzymy z osobami uczestniczącymi, posiadającymi przeróżne kompetencje. Czytamy teksty poetyckie, ale nie tylko. Tu się nie ocenia i nie weryfikuje wiedzy, choć nauka jest nam bardzo bliska.

Uczymy się nie bać poezji, dłubać w tekście, czepiać się słów. Wykonujemy drobne ćwiczenia pomagające rozszczelniać język, słowa, utarte znaczenia. Zyskujemy moc inspiracji i przemyśleń płynących od wszystkich uczestników i uczestniczek. Przypominamy sobie, że humanistyka i nauki przyrodnicze wspaniale się uzupełniają.

Z tekstami zapoznajemy się wspólnie, głośno czytając je podczas spotkania. Każda z osób uczestniczących otrzymuje wydruki z tekstami. Może je zabrać, może pozostawić dla kolejnych uczestników i uczestniczek. Zapraszamy do przynoszenia notesów i czegoś do pisania – do zapisywania myśli, robienia notatek.

Prowadząca wybiera teksty, przygotowuje zawsze wstęp i merytoryczny komentarz.

Czy musisz znać te wszystkie książki, żeby wziąć udział w warsztatach?

Nie, wspólnie czytamy na warsztatach fragmenty tekstów, każdy otrzymuje pakiet wydruków.

Czy będziesz wywoływany(-na) do odpowiedzi?

Nie, możesz przyjść poczytać i posłuchać. Ale! Zazwyczaj teksty czytamy na głos, wspólnie. Wykonujemy też drobne ćwiczenia, stawiamy pytania i wspólnie szukamy odpowiedzi.

Co warto zabrać?

Notes, coś do pisania. Można również herbatę, kawę, coś do picia w zamykanym kubku.

Jak długo trwają warsztaty?

Trwają około 2 godzin.

Maria Krześlak-Kandziora – absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 2018 r. pisze dla portalu Marszałka Województwa Wielkopolskiego „Kultura u Podstaw” o literaturze i przyrodzie. Związana z Agencją autorską „Opowieści”, z którą pracuje przy produkcji i promocji festiwali literackich (Miedzianka po Drodze, Festiwal po Drodze, Literacki Świdwin, Festiwal Słowa im. Jerzego Pilcha Granatowe Góry). Moderuje spotkania autorskie i panele, rozmawiała m.in. z Mikołajem Grynbergiem, Marcinem Wichą, Julią Fiedorczuk, Iloną Wiśniewską, Grzegorzem Piątkiem, Urszulą Zajączkowską, Adamem Wajrakiem, Jagodą Ratajczak, Piotrem Oleksym, Filipem Springerem, Adamem Bodnarem, Dorotą Masłowską. W 2022 r. pracowała z Instytutem Biologii Ssaków PAN w Białowieży przy promocji podlaskiego cyfrowego repozytorium przyrodniczych danych naukowych Open Forest Data. W School of Form prowadzi warsztaty pisarskie, seminaria dyplomowe i półroczne projekty związane z przyrodą. W instytucjach, bibliotekach i na festiwalach prowadzi warsztaty wspólnego czytania. Laureatka Stypendium Twórczego Marszałka Województwa Wielkopolskiego na 2024 r. w dziedzinie literatury. Pracuje nad książką prozatorską wypełnioną rzeką.

Anna Kędziora od wielu lat prowadzi badania wizualne w Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego. Swoją uwagę skupia głównie na kolekcji przedwojennych zbiorów niemieckich, podążając za materialnością ciał-obiektów, z której wydobywa warstwy wojennej historii, jak i kolonialnej przeszłości. „Gabinet”, czyli najnowsza wystawa w Galerii Fotografii pf w Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu, jest prezentacją jej projektu fotograficznego. O swojej pracy badawczej opowiada sama artystka:

„Muzeum jako instytucja odwraca wiele porządków, ustanawiając swoje własne. Muzea badające i archiwizujące naturę dokonują odwrócenia szczególnego. Wymagają utrwalenia poza czasem, zamrożenia, poddania spojrzeniu w bezruchu. Obchodzą się z życiem po części tak, jak fotografia z ulotnością chwili.

Repozytorium życia miesza się z repozytorium śmierci, a przewodnikami po tym świecie w stanie zawieszenia są ciała zwierząt, które dla celów naukowych wyjęte zostały z naturalnego obiegu materii organicznej.

Spreparowane do trwania w ciszy i bezruchu, są nośnikami złożonych historii i narracji. Mieszają się w nich perspektywy nie-ludzkie z ludzkimi. Zapisane są w nich ludzka ciekawość, potrzeba poznania, posiadania, nazwania i uporządkowania. Często równoległe z historią przemocy czy wyzysku. Zebrane w ciałach zwierząt – przedmiotów nauki, opowieści i ślady pełne są sprzeczności i napięć. Wybrzmiewają cicho, przez szczeliny, rysy, rozdarcia i pęknięcia. Z niedoskonałości okazów wyłania się indywidualność ciał. Martwe znów staje się żywe”.

współpraca kuratorska: Dominika Karalus, Wojciech Luchowski

Anna Kędziora – artystka wizualna, adiunkta na Wydziale Fotografii na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu.

Osią jej poszukiwań twórczych jest krajobraz rozumiany jako proces i sieć relacji między ludźmi (choć nie tylko) a miejscem, w różnych kontekstach – historycznym, społecznym, ekologicznym. W swojej praktyce artystycznej bada ślady po człowieku odciśnięte w relacjach z istotami nie-ludzkimi, w nieożywionej materii miejsc i żywej tkance przyrody. W najnowszych realizacjach przygląda się materialnym historiom okazów funkcjonujących w obiegu muzealnym, analizując instytucjonalne uwikłania zachodnich systemów produkcji wiedzy w konteksty biologiczne, polityczne i kolonialne.

Łączy pracę i badania w terenie, działania studyjne oraz poszukiwania archiwalne. Głównym medium, od którego wychodzi, jest fotografia i myślenie fotograficzne, w swoich realizacjach wykorzystuje także między innymi, ceramikę i szkło.

Uczestniczka rezydencji artystycznych w Hiszpanii, Tajlandii, Francji, prezentowała swoje prace na wystawach indywidualnych, zbiorowych oraz na konferencjach w Polsce, Niemczech, Austrii, Hiszpanii, Grecji, Walii, Szwecji, Indonezji, Korei, Słowacji, Portugalii, Słowenii, na Białorusi, Litwie, Malcie. Stypendystka Marszałka Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury (2021) oraz KPO dla Kultury (2025).

Współkuratorka i kuratorka wystaw fotograficznych (m.in. podczas 9. Biennale Fotografii w Poznaniu, 2015; festiwalu TIFF we Wrocławiu, 2016; Europejskiego Miesiąca Fotografii w Berlinie, 2016; Festiwalu Interphoto 2017 w Białymstoku; Miesiąca Fotografii w Rydze, 2019; Chiang Mai Photo Festival w Tajlandii, 2020; Wielkopolskiego Festiwalu im. Ireneusza Zjeżdżałki, 2022). Współorganizatorka międzynarodowego konkursu Poznań Photo Diploma Award (2011-2019).

Projekt współfinansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) ze środków Unii Europejskiej – Next Generation EU